Sahin, laten wij de vraag dan ook maar meteen stellen: Wat heeft een Turk nou met Suriname?
‘Haha, nou inmiddels heel veel. In een Surinaams dorpje waar ik was voor onderzoek werd ik ook verbaasd aangekeken. Volgens de inwoners was ik de eerste Turk die ooit voet in de binnenlanden had gezet.
Voor mij vloeide dit project over Surinaamse Nederlanders op een heel natuurlijke manier voort uit onze eerdere projecten over Turkse en Marokkaanse migratieverhalen. Wie zich betrokken voelt bij die verhalen, mag ze in mijn ogen helpen doorgeven. Niet omdat het zijn of haar cultuur is, maar omdat gedeelde verhalen juist sterker worden wanneer meer mensen ze begrijpen en waarderen. Voor stichting Atlas Cultureel Centrum draait het altijd om die verbinding tussen mensen met verschillende culturele achtergronden. Daarom nemen we in de verhalen ook altijd meerdere perspectieven mee.
De gemeenschappen zelf hebben me overigens met alle warmte omarmd hoor. ‘Gefeliciteerd Sahin, je bent nu een halve Marokkaan geworden,’ zei Ahmed Aboutaleb hartelijk lachend tegen me toen mijn boek over de Marokkaanse arbeidsmigratie uitkwam. En Jane Kuldipsigh sprak deze woorden bij de lancering van het Surinameproject: ‘Welcome brother, je bent één van ons.’ Ik kreeg een speldje in de kleuren van de Surinaamse vlag. Dat raakte me diep.’
Hoe is Atlas Cultureel Centrum ontstaan?
‘Samen met een groepje betrokken Hagenaars nam ik in 2013 het initiatief om migratieverhalen te documenteren en te delen. Onze motivatie was simpel: verhalen sterven met de mensen als je ze niet vastlegt. We begonnen met het interviewen van de eerste generatie gastarbeiders: mensen uit Turkije, Marokko, Spanje, Italië, Griekenland en voormalig Joegoslavië die hierheen kwamen vanwege arbeidstekorten na de oorlog.
Wat klein begon kreeg een sneeuwbaleffect. We hebben de verhalen van Indonesiërs, Surinamers, Chinezen, Polen, Bulgaren, Hongaren en Kaapverdianen landelijk verzameld. Inmiddels hebben we honderden verhalen gebundeld.
Onze intentie is om ook de verhalen van Oekraïners en andere etnische groepen te verzamelen die vanwege oorlog, politieke omstandigheden of andere redenen naar Nederland zijn gemigreerd. Daarnaast willen we het niet alleen over migratie hebben, maar ook over emigratie. Veel Nederlanders vertrokken na de Tweede Wereldoorlog juist uit Nederland. Migratie is iets van alle tijden en van alle landen.’
Wat is jouw persoonlijke drijfveer om migratieverhalen te delen?
‘Ik ben zelf kind van een Turkse gastarbeider. Mijn oom, Abdurrahim, kwam eind jaren zestig naar Nederland en werd hier met open armen ontvangen en werkte hard mee aan de opbouw van Nederland. Later kwam mijn vader in de bouwsector werken. Hij begon als schoonmaker en ontwikkelde zich tot kraanmachinist, wat hij altijd met veel plezier is geweest. Ze hebben bijgedragen aan de bloei van de Nederlandse economie en welvaart. Maar de gastarbeiders van weleer, en hun kinderen, kregen gaandeweg te maken met discriminatie. Het klimaat is veranderd.
Ik wil zo graag af van de negativiteit rondom migratie, van het politieke misbruik dat mensen tegenover elkaar plaatst. In 2050 zal een derde van onze bevolking een migratieachtergrond hebben. We moeten met zijn allen meebewegen. We moeten naar een wij-samenleving. Dat kunnen we volgens mij bereiken door persoonlijke verhalen uit te wisselen die ons bewust maken van onze gelijkenissen in plaats van onze verschillen.
Ik droomde ooit van een carrière als diplomaat. Ik wilde twee landen verbinden: Turkije en Nederland. Maar gaandeweg ontdekte ik dat het belangrijker is om mensen met elkaar te verbinden. Nu noemen ze me soms cultureel ambassadeur. Dat vind ik mooi, want eigenlijk is mijn droom uitgekomen.’
Je werkt ook in het onderwijs. Daar kom je vast veel kinderen met dromen tegen?
‘Absoluut. Het is belangrijk om kinderen te voeden en het vertrouwen te geven dat hun dromen haalbaar zijn. Ik ben directeur externe zaken van de Excellent Academy en betrokken bij het Nederlands Onderwijs Platform, dat zich inzet voor kansengelijkheid. Elk jaar begeleiden we honderden kinderen met huiswerk en talentontwikkeling. Studenten van de TU Delft geven roboticalessen in Transvaal en in de Schilderswijk. We nemen kinderen mee naar de Tweede Kamer en laten hen daarover in gesprek gaan met oudere buurtgenoten. Er zit zóveel talent in die Haagse wijken, maar niet iedereen krijgt dezelfde kansen. Inmiddels hebben we ook een locatie in Rijswijk.
Als we het hebben over dromen, dan denk ik meteen aan Ali, een jongeman die ik laatst tegenkwam. Als kind kreeg hij bij ons onderwijsondersteuning. We bezochten destijds een tentoonstelling over F16’s van de TU Delft, en hij was er compleet door gegrepen. Hij riep toen: ‘U gaat het zien, ik word piloot!’ Ik had hem gezegd dat hij dan echt hard moest werken, omdat dat met alleen vmbo lastig zou worden. En nu stond hij daar: piloot geworden, vol dankbaarheid. Ik herinnerde me hem niet meer, juist dat besef kwam binnen: dat je soms pas jaren later ziet wat je voor iemand hebt betekend.
Zijn verhaal herinnert me eraan hoe groot de invloed van representatie is. Ik kwam zelf op mijn dertiende vanuit Turkije in de Haagse Schilderswijk te wonen en sprak geen woord Nederlands. Via het mbo en hbo heb ik uiteindelijk mijn universitaire master gedaan. Rolmodellen blijven van onschatbare waarde.’
Welke rol speelde educatie in het Surinameproject dat Fonds 1818 steunde?
‘De jeugd staat centraal in alles wat we met Atlas Cultureel Centrum doen. Onderwijs is voor mij geen bijzaak, maar een essentieel onderdeel van elk project. We begonnen ooit met het vastleggen van verhalen van de eerste gastarbeiders, maar inmiddels hebben we duizenden migratieverhalen verzameld. De vraag is dan: wat betekenen die verhalen voor de jongeren van nu? Mijn antwoord is: heel veel!
Voor het Surinameproject kwamen scholieren met hun klas naar de expositieruimte in het Atrium [red. Stadhuis Den Haag] waar onze fototentoonstelling was ingericht. We gaven rondleidingen en workshops over identiteit, diversiteit en migratie, afgestemd op alle niveaus: van basisschool tot hbo. Kinderen lazen verhalen, bekeken foto’s en gingen daarna met elkaar in gesprek. Sommigen werden zelfs ontvangen door burgemeester Jan van Zanen.’
Hoe bouwen jullie verder op die educatieve projecten?
‘De vijfde en zesde generatie migranten groeit nu op in Nederland en heeft helaas nog steeds last van racisme, discriminatie en vooroordelen. Met een nieuw scholenproject, ‘De levensverhalen van migrantenouderen in de klas’, willen we laten zien hoeveel kracht en veerkracht er juist schuilt in migratiegeschiedenissen.
De geschiedenis van de migranten na de Tweede Wereldoorlog en de impact ervan op de Nederlandse gemeenschap is van blijvende betekenis. Het levend houden van de herinnering en het doorgeven van de lessen aan nieuwe generaties is essentieel om te leren over de mechanismen van discriminatie en uitsluiting. Het koffertje staat daarbij centraal: het symbool van mensen die met bijna niets kwamen – soms met alleen een tandenborstel – en hier een nieuw bestaan opbouwden. We willen ouderen graag uitnodigen om met een koffertje, een fotoalbum of een persoonlijk voorwerp de klassen te bezoeken en hun verhaal te vertellen. Zo blijft niet alleen hun geschiedenis levend, maar groeit bij de kinderen ook het besef dat die verhalen ons allemaal iets te zeggen hebben.’
Wil je de verhalen van Sahin lezen? Ga dan naar atlascultureelcentrum.nl.
Werk je ook aan een project dat mensen dichter bij elkaar brengt? Ontdek of je bij ons daarmee een donatieaanvraag kunt indienen.
In gesprek met
Geen Fonds 1818 zonder de mensen die vol energie en vaak belangeloos de handen uit de mouwen steken om de samenleving beter te maken. In onze vraag-antwoordgesprekken kom je meer te weten over deze drijvende krachten achter gesteunde projecten.
Wij werken met tien aandachtsgebieden. Dit project valt onder:
