De schoolklas als mini-maatschappij

De schoolklas als mini-maatschappij

Naast de klassieke vakken krijgen scholieren van nu sociaal-maatschappelijke educatie ter voorbereiding op het volwassen leven. Ze leren zich in anderen verplaatsen en ontdekken wat ze zelf vinden en willen. ‘Noem het levenslessen.’

 

Het Suikerfeest moet een landelijke feestdag worden. Vliegtickets moeten met extra belasting twee keer zo duur gemaakt worden. Als de oorlog voorbij is, moeten vluchtelingen terug naar hun eigen land. Het zijn stellingen waarover de afgelopen jaren is gedebatteerd tijdens debatles op vmbo-scholen en het VMBO Debattoernooi. “Mijn mond viel open toen ik zag hoe dat eraan toe gaat”, vertelt Murat Aslancik, projectadviseur educatie bij Fonds 1818. “Vmbo-leerlingen die alle beroepsgroepen vertegenwoordigen, gaan met ongelooflijk veel inzet en plezier met elkaar in debat over onderwerpen die spelen in de samenleving. Dat enthousiasme zie je niet vaak onder scholieren van deze leeftijd.”

Moeilijke onderwerpen

Het debattoernooi wordt georganiseerd door de Stichting Nederlands Debat Instituut, die een speciale debatvorm heeft ontwikkeld voor het vmbo. “Op havo en vwo is debatteren vaak al gemeengoed, op het vmbo is dat nog niet het geval. Terwijl het voor deze leerlingen minstens zo belangrijk is om te werken aan hun spreek- en luistervaardigheid, en om na te denken over thema’s waar ze anders misschien niet mee bezig zijn”, stelt directeur Jacco van Mersbergen. “Van debatteren leren ze praktische vaardigheden als presenteren en beargumenteren, waar ze niet alleen op school veel aan hebben, maar bijvoorbeeld ook bij een sollicitatie voor een stage. Bovendien kun je het in een debat op een gestructureerde manier over moeilijke onderwerpen hebben, zonder dat het ontaardt in een schreeuwpartij.”

 

De manier waarop op het vmbo wordt gedebatteerd, is spontaner. “Gymnasium-leerlingen spreken meer met het hoofd, vmbo-leerlingen doen dit meer met hun hart”, aldus Jacco. “In plaats van dat alle voor- en tegenstanders van een stelling om de beurt aan het woord komen, openen de aanvoerders van beide teams het debat en mag vervolgens iedereen opstaan en z’n zegje doen. Dat werkt heel goed.”

Enthousiaste leraren

De stichting wil samen met Fonds 1818 debatteren tot vast onderdeel maken van het curriculum op scholen. Daartoe worden enthousiaste leraren Nederlands, maatschappijleer en burgerschap ondersteund met oefeningen, leerlijnen en trainingen. Onder hen Laura Duivenvoorde, docent Nederlands aan het Northgo College in Noordwijk. “Word je serieus genomen met kauwgum in je mond, denk je?”, vraagt ze een kauwende leerling aan het begin van de eerste debatles van een mavo 2-klas. “Kauwgum in de prullenbak, neem een actieve houding aan, maak oogcontact en spreek duidelijk.”

 

De leerlingen van ‘mevrouw Duivenvoorde’ krijgen tot de examens in totaal 40 uur debatonderwijs. Het Northgo College gaat, dit jaar voor het eerst, ook het mondeling examen Nederlands van 4 mavo afnemen in de vorm van een debat. “In plaats van ze te overhoren over een boek, laten we vier leerlingen debatteren over een stelling uit het verhaal. Dan raak je een andere laag in denkniveau: wat vind je ervan en wat zijn de argumenten van de andere kant? Ik denk dat het goed is dat leerlingen zich leren positioneren tegenover wat anderen vinden, hun leeftijdsgenoten, hun ouders en de overheid. Daarover op een respectvolle manier van gedachten kunnen wisselen, komt van pas in elk gesprek.”

 

“Debatles gaat het onderwijs drastisch vernieuwen”, verwacht Murat Aslancik van Fonds 1818. “Het is een methodiek die werkt. Je maakt je vaardigheden eigen waarmee actuele maatschappelijke thema’s worden besproken. Het aankaarten van die onderwerpen is een verantwoordelijkheid die scholen steeds meer krijgen en nemen. Met hulp van organisaties als het Debat Instituut lukt ze dit.”

 

Bekijk hieronder de aftermovie van de finale van het VMBO Debattoernooi.

 

Dit artikel komt uit het Fonds 1818 Magazine.

U bent hier