Verslag Wie Krijgt de Schuld

Wie pakt de schuld op? Wie durft energie te steken in de toekomst van financieel noodlijdende mensen? Wat betekent dit voor de keten van schuldhulpverlening? Welke rol kunnen vrijwilligers en maatschappelijk organisaties hierin spelen?

Allemaal vragen die tijdens het eerste netwerkevent ‘Wie krijgt de schuld’ van Fonds 1818 voorbij kwamen. Een middag die georganiseerd was om de aanwezige partijen te inspireren met geslaagde initiatieven uit de regio voor het terugdringen van schulden, maar ook om de aanwezigen met elkaar te verbinden. 

Vrijwilligers versus betaalde krachten

‘We willen mensen laten omdenken en op nieuwe ideeën laten komen’, vertelt Willem Greving vooraf. Hij organiseert de eerste bijeenkomst samen met Marjan Volkerink en André Hendrikse. ‘In de Randstad leeft maar liefst 1 op de 5 gezinnen rond de armoedegrens. En ook veel jongeren kampen met schulden, vaak door verkeerde beslissingen die ze ooit maakten, maar waar ze door het huidige systeem maar niet vanaf komen. Met dit project willen we in 19 gemeenten partijen die zich bezighouden met schuldhulp aanzetten tot meer samenwerking. Het doel is om bijtijds te kunnen signaleren als het fout dreigt te gaan met personen. En tegelijkertijd willen we hiermee de financiële zelfredzaamheid van individuen vergroten.’

Met het thema vrijwilligers versus beroepskrachten in de schuldhulpverlening beet professor dr. Lucas Meijs het spits af. Hij gaf onder meer aan dat de samenwerking tussen vrijwilligers en professionals nog wel eens stroef verloopt, maar dat we ons moeten realiseren dat beide partijen andere waarden toevoegen. Zo onderzocht hij dat vrijwilligers vaak een betekenisvollere relatie aan kunnen gaan met cliënten dan beroepskrachten, onder meer omdat ze nogal eens ervaringsdeskundigen zijn. Volgens dr. Meijs is het daarom zinvol om als instantie na te denken welke interventies je laat doen door vrijwilligers en welke door beroepskrachten. Een statement dat instemmend werd ontvangen door aanwezigen.

Maatwerk of niet

Met de uitspraak dat schuldvraag nooit maatwerk kan zijn, was een aantal deelnemers het minder eens. ‘Natuurlijk leveren wij maatwerk’, zegt Marion Baas van de Stadsbank Leiden. ‘Als klanten bij mij komen vraag ik ze altijd wat ze nodig hebben. Is dat iemand die je belasting doet of je administratie? Heb je sociale problemen, of kamp je met een verslaving? Ik kan mensen altijd doorsturen. Wij werken nauw samen met Humanitas en het wijkteam. Het is natuurlijk wel zo dat ik alleen adviserend ben. Ze moeten er uiteindelijk zelf wat mee doen.’

Dat vrijwilligers vaak andere dingen kunnen bewerkstelligen dan professionals, illustreerde vrijwilliger en Schuldhulpmaatje Michel van der Zande aan de hand van een casus. Een gezin met een gehandicapt kind zat drastisch in de schulden en de Stadsbank zou het inkomen stopzetten als het gezin geen paperassen zou aanleveren. Michel won het vertrouwen en ontdekte uiteindelijk in de zak van ongeopende aanmaningen waar het probleem lag. Een gokschuld van de vader, en een eetverslaving van de vrouw omdat zij niet met de situatie kon omgaan. Door dagelijks contact met dit gezin, en het bespreekbaar maken van de problemen, kon Michel het gezin helpen.

Inspireren met geslaagde initiatieven

Omdat de middag ook bedoeld was om de aanwezigen te inspireren om de handen ineen te slaan, vertelde Mariska Overgaag van Kwadraad over het project Emma (Eerder Melden Minder Achterstanden). ‘Als wijkcoach kwam ik over de vloer bij Marieke’, vertelt ze. ‘Zij had grote schulden. Had je maar eerder aan de deur geweest, zei ze tegen me, dan was het nu niet zo erg geweest. Iets wat mijn collega’s herkenden.’ Toen ze dit tijdens het overleg materiële dienstverlening aanhaalden, bleken meer organisaties hier hetzelfde over te denken. Samen sloegen ze de handen ineen door het oprichten van EMMA. ‘Durf, signaleer, zoek ruimte en werk samen’, besluit Mariska. ‘Schreeuw het uit, want je hebt een goed idee. Kleur buiten de lijntjes en doe een aanvraag bij Fonds 1818’.   
Ook Schuldhulpmaatje Leiden gaf een inkijkje in de ontwikkeling en lessen van hun organisatie. In de 3 jaar dat ze bestaan, hebben ze het aantal huisuitzettingen drastisch kunnen terugdringen. De ‘cowboymentaliteit’ die ze naar eigen zeggen in het begin hadden, en waarin ze hun eigen pad liepen, verruilden ze voor een meer complementerende binnen de ketenpartners. Een samenwerking die nu goed verloopt.

Praktisch uitvoerbare ideeën

Nadat de zaal opgewarmd was door alle sprekers, mochten ze zelf aan de slag met een van 9 thema’s. Uiteenlopend van samenwerken in de schuldhulpketen, vroegsignalering, directe hulp bij geldnood tot aan schaamte en taboe voorbij. In een half uur bedacht elk groepje een praktisch uitvoerbaar idee, dat ook echt een vervolg kan krijgen. Het inzetten van BN’ers die kampten met schulden voor het doorbreken van de taboesfeer, was een van de ideeën. Maar ook het inzetten van een soort wijkbus waarin buurtbewoners spullen konden ruilen en lenen, het uitdelen van supermarktbonnen bij acute geldnood en het aantrekkelijk maken van sparen middels beloning.

‘Ik vond het laatste onderdeel het leukste’, vertelt Els Hofman achteraf. ‘Het zet je echt aan het denken en je ideeën worden geprikkeld.’ ‘De bijdragen van de sprekers kwamen echt uit het hart’, vult Monique Postma aan. ‘Eigenlijk was de tijd te kort voor een goede discussie, die mag best langer zijn.’ ‘Het was een goeie mix tussen een stukje theorie en praktijk’, zegt Lindy van Keulen van de Gemeente Leiden. ‘Maar het was jammer dat je maar aan één aan thematafel kon staan. Het was echt een gave dag.’


Bekijk alle foto's van het evenement

Deel met:

U bent hier

 

Wilt u ook ieder kwartaal het gratis Fonds 1818 Magazine ontvangen?
Meld u dan hier aan.